Monitoring wilków na pograniczu czesko-polskim

Tytuł projektu: Monitoring wilków na pograniczu czesko-polskim.

Nr rejestracyjny projektu: CZ.11.01.02/00/23_011/0000166

Program: Interreg Czechy - Polska 2021-2027

Termin rozpoczęcia: 01.03.2025 r. 

Termin zakończenia: 31.08.2028 r.

Wsparcie finansowe: Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej (EFRR) w ramach programu Interreg.

Budżet całkowity projektu : 829 685,59 €

WKŁAD EFRR (80%) : 663 748,47 €

Budżet PNGS - 200 293,00 €

EFRR (80%): 160 234,40 €

PNGS (20%): 40 058,60 €

Strona internetowa: https://www.cz-pl.eu/

Wilki stopniowo powracają na obszary, z których w przeszłości zostały wytępione, w tym na pogranicze czesko-polskie. W regionie tym powszechny jest nadal chów zwierząt gospodarskich, co prowadzi do częstych ataków wilków na niezabezpieczone stada. Sytuacje te wywołują napięcia między lokalnymi społecznościami, a instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę zwierząt objętych ochroną gatunkową.

Obszar pogranicza charakteryzuje się również wysokimi walorami przyrodniczymi, a lasy w tym regionie poddawane są silnej presji ze strony jeleniowatych, dlatego powrót naturalnych drapieżników jest z ekologicznego punktu widzenia pożądany i może przyczynić się do przywrócenia równowagi w ekosystemie.

Powrót wilków spotyka się z niskim poziomem akceptacji społecznej. Lokalni mieszkańcy często nie dysponują wystarczającą wiedzą na temat roli tych drapieżników w środowisku, przez co ulegają jednostronnym przekazom medialnym, które przedstawiają powrót wilków jako sytuacje konfliktowe. Organy ochrony przyrody nie mają natomiast wystarczających zasobów kadrowych i finansowych, by szybko reagować na sytuacje problemowe, a prowadzenie monitoringu wilków jest czasochłonne, kosztowne i trudne do realizacji, przede wszystkim ze względu na znaczną aktywność przestrzenną wilków, których rozległe terytoria często przekraczają administracyjne granice ich jurysdykcji, w tym granice międzypaństwowe. Transgraniczny charakter terytoriów wilków stanowi zatem potencjał do współpracy międzynarodowej. Projekt koncentruje się na skoordynowanym monitoringu terytoriów populacji wilka na pograniczu czesko-polskim.

W ramach projektu zastosowane zostaną nieinwazyjne metody monitoringu, które umożliwią określenie struktury populacji i oszacowanie jej liczebności. W wybranych obszarach planowane jest również wykorzystanie telemetrii GPS, która dostarczy precyzyjnych danych dotyczących użytkowania przestrzeni przez wilki, ich wpływu na populacje jeleniowatych oraz skuteczności stosowanych działań prewencyjnych.

Celem projektu jest zapewnienie skoordynowanego monitoringu terytoriów wilków na pograniczu czesko-polskim z wykorzystaniem sprawdzonych metod badawczych, które umożliwią precyzyjne oszacowanie liczebności populacji, poznanie dynamiki jej zmian, kierunków rozprzestrzeniania się oraz identyfikację obszarów konfliktowych.

Ważnym aspektem projektu jest również udostępnienie wyników badań lokalnym mieszkańcom, turystom, organom ochrony przyrody oraz zarządcom lasów, co przyczyni się do ograniczenia konfliktów, umożliwi prowadzenie bardziej merytorycznej debaty i zwiększy akceptację wilków w społeczeństwie. Projekt wspiera również bardziej skoordynowane podejście do ochrony przyrody w regionie przygranicznym.

Wilki są przykładem gatunku, którego skuteczna ochrona wymaga skoordynowanej współpracy międzynarodowej. Ich terytoria często przekraczają granice państw i obejmują obszary po obu stronach granicy, na których mogą wywoływać podobne konflikty. Wspólne rozwiązywanie tych problemów oraz regularna wymiana informacji są niezbędne dla efektywnego zarządzania populacjami tych dużych drapieżników. Kluczowe znaczenie ma tu komunikacja i dzielenie się wiedzą na temat konkretnych problemów i lokalnych uwarunkowań.

Hnutí DUHA Šelmy, Mendelova univerzita v Brně